Komad Australije odvojio se pre 150 miliona godina: Danas se zna kakve veze ima sa džunglama Azije

Tropske kišne šume jugoistočne Azije imaju mnogo starije evolutivne korene nego što se ranije verovalo, a deo njihove bogate biljne raznovrsnosti potiče sa područja današnje severozapadne Australije. Do tog zaključka došli su istraživači koji su proučavali fosile biljaka sačuvane u ćilibaru starom oko 100 miliona godina.

Prema novoj studiji, objavljenoj 27. oktobra u naučnom časopisu Nature Ecology & Evolution, veliki deo drevne flore stigao je u jugoistočnu Aziju na fragmentu Zemljine kore poznatom kao Zapadnoburmanski blok, odnosno Burmanski teren. Ova mikroploča odvojila se od Gondvane, drevnog superkontinenta koji je obuhvatao današnju Australiju, Antarktik i Indiju, pre oko 150 miliona godina.

Mars možda nije mrtva planeta: Novo otkriće ukazuje na aktivnost duboko ispod površine

Iz dubina okeana pojavila se ogromna plutajuća masa: NASA sateliti zabeležili neobičan prizor

Dok se pomerala ka severu, preko praistorijskog okeana Tetisa, mikroploča je sa sobom nosila brojne biljne vrste. Njihovi potomci postali su deo ekosistema koji danas čine tropske šume jugoistočne Azije. Otkriće dovodi u pitanje ranije teorije o poreklu ovog dela Zemljine kore, ali i pretpostavku da su se tropske šume tog regiona razvile tek nakon izumiranja dinosaurusa, pre oko 66 miliona godina.

U vreme odvajanja Zapadnoburmanskog bloka, Australija je bila povezana sa Antarktikom i Indijom u okviru Gondvane. Taj superkontinent od Laurazije, druge velike kopnene mase na severu, razdvajao je okean Tetis.

Mikroploči je trebalo desetine miliona godina da stigne do jugoistočne Azije. Na tom putu, pre oko 80 miliona godina, sudarila se sa Indijskom pločom, koja se takođe kretala ka severu, i promenila pravac. Indijska ploča nastavila je da je potiskuje sve dok se obe nisu približile Aziji.

Nakon sudara, Indijska ploča podvukla se pod Evroazijsku, što je dovelo do nastanka Himalaja, dok se Zapadnoburmanski blok zaustavio na području današnjeg Mjanmara. Pre oko 35 miliona godina formirao je duboku dolinu između planinskih venaca.

Ipak, biljni svet koji je mikroploča prenosila imao je mnogo vremena da se razvija i prilagođava novim uslovima. Tokom desetina miliona godina provedenih u blizini ekvatora, Zapadnoburmanski blok bio je izložen toploj i vlažnoj klimi, sličnoj današnjoj tropskoj klimi. Njegova geografska izolovanost omogućila je drevnim biljnim vrstama da opstanu i razvijaju se, objasnio je Bajron Lamont, zaslužni profesor emeritus na Školi za molekularne i biološke nauke Univerziteta Kertin u Australiji i koautor studije.

"Bogata flora tropskih kišnih šuma jugoistočne Azije nije autohtona, već veliki deo svog biljnog sveta duguje velikoj južnoj kopnenoj masi – Gondvani", rekao je Lamont za Live Science.

Da bi rekonstruisali poreklo ovog biljnog sveta, istraživači su analizirali više od 3.000 biljnih fosila iz Mjanmara, sačuvanih u ćilibaru starom oko 100 miliona godina. Među njima su bili fosili cvetova, listova, plodova i semena, koji su pripadali najmanje 392 vrste cvetnica. Pronađeni su i ostaci četinara, paprati, mahovina, cikasa i jetrenjača.

Prema zaključcima istraživača, sve ove biljke dospele su u region na Zapadnoburmanskom bloku, koji je tokom svog dugog kretanja prenosio drevnu floru sa juga ka severu.

Nađen fosil dinosaurusa koji je jeo samo voće: Zube nije imao i bio je veličine ćurke

Ćilibar u kojem su fosili pronađeni iskopava se na severnom kraju doline u Mjanmaru najmanje jedan vek. Njegovi fosili posebno su značajni jer su mnogi organizmi sačuvani u trodimenzionalnom obliku, što omogućava detaljno proučavanje njihove građe.

"Njegovi prelepi fosili, sačuvani u trodimenzionalnom obliku, odavno privlače pažnju zbog svoje jedinstvenosti, a za njih postoji i veliko komercijalno interesovanje, naročito među kineskim trgovcima", naveo je Lamont.

Neki od koautora studije nabavili su uzorke ćilibara od trgovaca još pre najmanje deset godina i od tada ih proučavaju. Istraživanje je zahtevalo saradnju stručnjaka iz različitih naučnih institucija širom sveta, a u njega se kasnije uključio i Lamont.

Istraživači naglašavaju da Zapadnoburmanski blok nije odneo drevnu floru iz Australije. Potomci mnogih biljaka pronađenih u ćilibaru starom 100 miliona godina i danas rastu na severoistoku te zemlje, gde i dalje postoje topli i vlažni klimatski uslovi.

Nalazi tako ukazuju da su evolutivni koreni tropskih šuma jugoistočne Azije mnogo stariji nego što se dosad pretpostavljalo i da su njihovi ekosistemi oblikovani i dugim geološkim putovanjem jednog davno odvojenog dela Gondvane.

Dinosaurusi su možda ostavili više od kostiju: U fosilu pronađeni tragovi crvenih krvnih zrnaca

Novo ledeno doba možda je već počelo, ali ga je čovek zaustavio: Naučnici otkrili šta se dogodilo