Brža dijagnostika, sporo lečenje: Pacijenti sa rakom pluća u Srbiji na terapiju čekaju 40 dana

Iako je dijagnostika raka pluća u Srbiji danas značajno brža nego ranije, što je omogućeno nabavkom savremenih skenera i bronhoskopa, pacijenti i dalje u proseku čekaju oko 40 dana na početak terapije, tokom kojih bolest može da napreduje, ukazuju rezultati istraživanja Udruženja pacijenata za borbu protiv raka pluća "Punim plućima".

Istraživanje sprovedeno među lekarima koji svakodnevno leče obolele od karcinoma pluća pokazalo je da najveća "uska grla" u lečenju leže u organizaciji, pre svega u biomarkerskom testiranju i proceduri RFZO komisije koja odobrava terapije. 

Promena koja plaši: Ovo je najopasniji simptom demencije, zbunjuje čak i lekare

Galama više nije u modi: Stručnjaci za UNU objašnjavaju koliko je preterana buka štetna po zdravlje ljudi

Sa kakvim se izazovima suočavaju lekari u Srbiji u lečenju raka pluća, da li je put pacijenta, od postavljanja dijagnoze, preko odluke konzilijuma i odobrenja RFZO, do započinjanja terapije, danas ubrzan, koje su savremene terapijske opcije trenutno dostupne obolelima od raka pluća u Srbiji, samo su neka od pitanja na koja su odgovarala 40 lekara iz sedam referentnih ustanova u Srbiji. 

Lekari, koji su učestvovali u anketi, pre svega su članovi onkoloških konzilijuma koji svakodnevno donose odluke o terapiji pacijenata sa rakom pluća. Više od 90 odsto ispitanika čine pulmolozi i onkolozi, a najveći broj dolazi iz Kliničkog centra Srbije, gde se leči gotovo polovina obolelih u našoj zemlji.

"U odnosu na period od pre nekoliko godina, vidljiv je značajan napredak u dijagnostici raka pluća. Ranije su najveći zastoji postojali u zakazivanju i izvođenju CT pregleda i bronhoskopije, ali je danas taj deo procesa značajno ubrzan, pre svega nabavkom dodatnih aparata i unapređenjem organizacije rada. Ipak, vreme se i dalje gubi u drugim fazama lečenja. Nakon što konzilijum donese odluku o terapiji, proces se dodatno produžava jer je neophodno da komisija RFZO verifikuje tu odluku. Komisija zaseda dva puta mesečno, razmatra svaki pojedinačni slučaj i zatim šalje odluke zdravstvenim ustanovama, što u proseku traje dodatnih 15 do 20 dana", objašnjava direktor Klinike za pulmologiju Univerzitetskog Kliničkog centra Srbije dr Mihailo Stjepanović. 

Konzilijum, koji čine lekari iz same ustanove gde se pacijent leči, donosi predlog terapije, a istraživanje pokazuje da komisija RFZO u gotovo ogromnoj većini slučajeva potvrđuje njihove odluke. Ipak, pacijenti na ovu administrativnu verifikaciju čekaju dodatne dve do tri nedelje, iako su odluke konzilijuma već kvalitetne i pouzdane.

Skrining menja crnu statistiku u Srbiji: Rano otkrivanje raka pluća spasava živote

"Posebno je značajan podatak koji navodi čak 97 odsto lekara, a to je da RFZO komisija gotovo nikada ne menja odluke konzilijuma. U većini slučajeva odluke se potvrđuju, dok se u malom procentu traži dopuna dokumentacije, što pokazuje da konzilijumi rade ispravno i u skladu sa indikacijama koje su propisane od strane RFZO", ističe dr Stjepanović. 

To znači da većina pacijenata dodatne dve do tri nedelje čeka zbog administrativne procedure koja u većini slučajeva ne utiče na konačnu odluku o lečenju. 

Drugi značajan razlog zastoja su rezultati patohistoloških (imunoloških i molekularnih analiza), uključujući određivanje PD-L1 statusa, koji su ključni za precizno određivanje tipa tumora i izbor odgovarajuće terapije. 

Prosečno vreme čekanja na ove rezultate iznosi oko 20 dana. U praksi, to znači da pacijenti najčešće čekaju oko 40 dana od postavljanja dijagnoze do početka terapije, dok se u složenijim slučajevima čekanje može produžiti i do dva meseca.

Vitamin koji štiti pluća od zagađenja vazduha: Neočekivani borac kojeg možete naći na svakom koraku

"Lekari su nam kroz anketu ukazali da je trenutno najduže čekanje upravo na rezultate PD-L1 testiranja i molekularne dijagnostike, bez kojih nije moguće doneti odluku o terapiji. Organizacija ovog dela sistema nije menjana od 2020. godine, pa se testiranje i dalje sprovodi samo u Beogradu i Sremskoj Kamenici, iako postoje laboratorije u KC Kragujevac i KC Niš koje već rade PD-L1 i molekularnu dijagnostiku za druge tipove maligniteta. Za pacijente sa rakom pluća iz južne i zapadne Srbije ovo znači dodatno vreme za transport uzoraka, duže čekanje na rezultate i odlaganje početka lečenja. Lekari ukazuju da je rešenje jednostavno, odnosno da je potrebno samo priznati postojeće kapacitete u KC Niš i KC Kragujevac za dijagnostiku raka pluća, čime bi se značajno skratilo vreme čekanja i rasteretio sistem u Beogradu", rekla je predstavnica Udruženja pacijenata "Punim plućima" Olja Ćorović.    

Tanjir koji čuva život: Šta se desi u telu kada meso zamenite biljkama?

Ona je navela da ovo rešenje ne zahteva dodatna sredstva, već bolju organizaciju i priznavanje postojećih laboratorija. 

"Kada je reč o lečenju, uvođenje savremenih terapija pre skoro sedam godina značajno je unapredilo lečenje karcinoma pluća u Srbiji, omogućavajući obolelima da žive kvalitetnije i duže. Danas ove terapije predstavljaju svetski standard. Ipak, u Srbiji pristup savremenom lečenju i dalje nije ujednačen svim pacijentima sa rakom pluća To se pre svega odnosi na obolele od skvamoznog i sitnoćelijskog karcinoma pluća, pacijente sa metastatskim nesitnoćelijskim karcinomom pluća i to kako sa čestim, tako i sa retkim genetskim mutacijama, kao i na obolele od nesitnoćelijskog raka pluća u trećem stadijumu bolesti. Ti pacijenti se na žalost i dalje leče hemioterapijama", istakla je Ćorović.

Prema izveštaju Instituta za javno zdravlje Srbije "Dr Milan Jovanović Batut" za 2024. godinu, rak pluća je vodeći uzrok smrti od malignih bolesti, sa gotovo 7.000 novoobolelih i 5.000 preminulih godišnje. 

Holesterol tiho ubija: Ovo su navike koje vam mogu spasiti srce

Nordijsko hodanje za one koji se bore ili su pobedili rak dojke: Delotvorni trening koji aktivira 90 odsto mišića