Mapiranje atmosferskih reka: Napravljena globalna mapa koja prvi put pokazuje kuda se kreće vodena para

Nova globalna mapa pokazuje kako se ogromne „reke“ vodene pare kreću duž mreže međusobno povezanih „auto-puteva“ na nebu.

Kada ove atmosferske reke stignu do kopna, mogu da izazovu poplave, mećave, klizišta, pa čak i toplotne talase. Međutim, njihovo vreme pojavljivanja i intenzitet teško je predvideti. 

Srpski meteorolozi pre 15 godina pogodili šta čeka Srbiju: Najnovije istraživanje potvrdilo mračne prognoze

Klimatolog Božanić upozorava na klimatske promene: Moramo da budemo spremni na ono što dolazi

Prva detaljna globalna mreža atmosferskih reka mogla bi da pomogne da se to promeni, navode istraživači u časopisu Earth System Dynamics.

Iako mapa još nije spremna da se koristi kao alat za prognoziranje, otkrila je do sada nepoznata područja u kojima atmosferske reke jačaju tako što usput prikupljaju vlagu, nekoliko kilometara iznad Zemljine površine.

Sa tla, atmosferske reke mogu izgledati kao beskrajno sivo nebo. Ali one se pružaju daleko iza horizonta – u proseku su dugačke oko 2.000 kilometara i široke 500 kilometara i prenose približno istu količinu vode koja se izliva na ušću reke Amazon.

Iako ponekad poplave područja poput zapadnih delova Sjedinjenih Američkih Država i Portugalije, njihov izostanak može da dovede do suše. Raniji pokušaji da se napravi mapa atmosferskih reka širom sveta bili su nepotpuni, jer su se završavali na mestima gde reke oslabe nakon što iz njih padnu kiša i sneg.

Tobijas Braun, fizičar sa Instituta za nauku o Zemljinom sistemu i daljinsko istraživanje Univerziteta u Lajpcigu u Nemačkoj, želeo je da ih prati širom cele planete.

Zajedno sa kolegama, Braun je najpre napravio katalog putanja atmosferskih reka koji obuhvata period od 1940. godine. Za izradu mape prilagodio je ideje iz oblasti matematike poznate kao teorija grafova, koju, između ostalog, mobilni telefoni koriste za pronalaženje najkraćeg puta između dve tačke.

Istraživački tim podelio je Zemlju na hiljade šestougaonih polja i beležio svaki put kada bi atmosferska reka prošla između dva susedna šestougla. Prateći putanje svih reka iz svog kataloga, naučnici su napravili nešto nalik mreži puteva, sa glavnim raskrsnicama, „auto-putevima“ i međusobno povezanim regionima.

Neki delovi ove mreže, gde se atmosferske reke ukrštaju iznad Atlantskog, Tihog i Indijskog okeana, već su dobro poznati, što je istraživačima pokazalo da njihov metod funkcioniše. Istovremeno, mapa je otkrila žarišta kojima je do sada posvećeno malo ili nimalo pažnje.

Među njima su isprepletene mreže putanja atmosferskih reka iznad Bliskog istoka i Sredozemnog mora, kao i „stanice za snabdevanje“ u centralnoj Aziji i na južnom vrhu Afrike.

"Poplava u Evropi predstavlja nizvodni kraj putanje koju možemo da pratimo unazad preko Atlantika. Ako poznajete glavne puteve i način na koji se oni pomeraju sa godišnjim dobima i drugim važnim klimatskim oscilacijama, kao što je El Ninjo, imate snažne dokaze o tome kuda bi atmosferska reka mogla da se kreće“, kaže Braun.

Ovo more polako nestaje, a sa njegovog dna izbija nešto što menja sudbinu cele planete

Naučnici upozoravaju na novu opasnost: Topljenje Antarktika oslobađa otrov koji je vekovima bio zarobljen u ledu